خبرگزاری بین المللی زنان ایران : زنان حدود نيمي از جمعيت کشور و بخش قابل توجهي از جمعيت فعال اقتصادي را به خود اختصاص داده و نسبت آنان در جامعه تحصيلکرده همچنان رو به تزايد است.
به گزارش خبرگزاری ایونا ، اما هنوز سهم شايستهاي در اقتصاد ملي بهدست نياوردهاند. با آنکه افزايش زنان تحصيلکرده ميتواند شاخصي براي پيشرفت محسوب شود و فرصتها را براي تسريع روند توسعه فراهم سازد ، اما فقدان تناسب ميان بازار کار و نظام آموزشي از يک سو و کمبود شغل و مهيا نبودن امکانات لازم براي پرورش ايده هاي خلاق از سوي ديگر شرايط را براي استفاده مناسب از اين ظرفيت عظيم فراهم نمي سازد.
در اين راستا کارآفريني ساز و کاري است که ميتواند در برون رفت از اين معضل مؤثر واقع شود. کارآفريني فرآيند خلق ابتکارات و نو آوريها و ايجاد کسب وکارهاي جديد در شرايط پر ابهام و خطر خيز از طريق کشف فرصت هاي محيطي و بسيج منابع است. به منظور شناخت تأثير کارکرد اين مقوله ، مطالعه اي در مورد حدود ۵۰ کارآفرين زن انجام شده است. کارآفريناني که نسبت به ايجاد کسب و کاري جديد مبادرت نموده و هم اينک نيز به فعاليت خود ادامه ميدهند .
اين مطالعه نشان ميدهد که محدوديت هاي مشترکي در ميان آنان وجود دارد که با ابتکار و خلاقيت توانسته اند مسير کارآفريني خود را طي نمايند .
به طور کلي موانع عنوان شده را در سه بخش کلي ميتوان برشمرد . موانع فردي که ناشي از محدوديت هاي خانوادگي و کاستي هاي علمي آنان است . موانع سازماني که منبعث از محيط درون کسب و کار است و موانع محيطي که متأثر از محيط فرهنگي ، سياسي ، اقتصادي است .
موانع فردي : منظوراز موانع فردي محدوديت هائي است که متأثر ازخانواده و يا کاستي هاي علمي ومهارتي است. محدوديت هاي خانوادگي عموماً از طرف اعضاء نزديک خانواده و خاصه همسر آنان در شروع کسب و کار اعمال شده است . هم چنين مراقبت و نگهداري فرزندان بويژه در سنين کودکي همزمان با مشغله هاي کاري دغدغه جدي ديگر آنان ميباشد .
زنان کارآفرين مورد مطالعه براي رفع و يا تقليل موانع خانوادگي راههائي هم چون مدارا و گفتگو ، جلب همکاري محارم ، تشکيل تيم با همسر و اثبات موفقيت را برگزيدند .
يکي از اين نمونه هاي موفق ، زن کارآفريني است که در سال ۱۳۶۳ کسب و کار جديدي را در صنعت حمل و نقل ايجاد کرد و در سال ۱۳۶۴ موفق به اخذ مجوزحمل و نقل بينالمللي شد.با آنکه مخالفت هاي همسرش فشار جدي به او وارد کرده بود اما توانست گام هاي موفقيت را در سال هاي نخست به خوبي طي نمايد و پس از حدود دو سال با کسب اعتبار حرفهاي در صنعت حمل و نقل نه تنها همسرش را نسبت به ادامه کسب و کار متقاعد کرد که ، وي را نيز براي همکاري مشترک ترغيب نمود .
همسرش ابتدا نپذيرفت و راضي به آن نمي شد که در شرکتي که او به عنوان مدير عامل نقش دارد کار کند . اما با سماجت تمام توانست همسرش را در شرکت جذب کند وبا ابتکار عمل جديدي شرکت خود را به دو بخش داخلي و بين المللي تقسيم نمود به طوريکه مديريت حمل ونقل داخلي را خود و مديريت بخش بين المللي را همسرش به عهده گرفت . اين پيوند در همبستگي خانوادگي آنها و نيز توسعه کسب و کار او تأثير زيادي از خود به جاي گذاشت .
برخي از زنان کارآفرين مورد مطالعه دچار کمبود دانش و مهارت کافي در استفاده از فرصت هاي موجود و منابع قابل دسترسي در محيط کسب و کار خود ميباشند . اين کاستي ها عموماً در زمينه هاي مديريت ، حقوق ، اطلاعات ، مالي ، فروش و بازاريابي قابل طرح است ، به جز مواردي اندک ، اکثر آنان دوره يا برنامهاي آموزشي در اين زمينه طي نکرده اند و برخي از آنان کمبود هاي خود را از طريق جلب همکاري همسر و يا استفاده از تجارب ديگران جبران کرده اند.
موانع سازماني : با آنکه اين دسته از موانع براي کليه کارآفرينان اعم از زن و مرد مي تواند مطرح باشد ، اما براي زنان به دليل سهم حضور کمتر آنان در عرصه هاي اقتصادي به ويژه در ايجاد کسب و کار و مشاغل مديريتي مشهودتر است.
به طور کلي زنان کارآفرين مورد مطالعه در محيط سازمانيخود با چهار مانع کمبود منابع مالي ، فيزيکي( امکانات نرم افزاري و سخت افزاري ) ،فروش و منابع انساني مواجه بوده اند . از نظر منابع مالي مشکلاتي هم چون فقدان يا کمبود سرمايه ، طولاني بودن فرايند دريافت وام وسهل الوصول نبودن تسهيلات بانکي بر سر راه آنان قرار داشته است .
موانع بازاريابي و فروش کارآفرينان مورد مطالعه عموماً در عدم شناخت کافي آنان نسبت به چگونگي ورود به بازار ، توسعه حضور در بازارهاي هدف ،نبود سيستم هاي حمايتي دستگاههاي سياستگذار و فقدان مشاور و راهنما خلاصه مي شود .
مهمترين موانع مطرح شده در زمينه مديريت منابع انساني ناباوري نسبت به توانائي زنان است در برخي موارد کارکنان آنان بدليل نگرش منفي به زن و مديريت وي بويژه در مقطع ايجاد کسب و کار مشکلاتي براي آنان ايجاد مي کردند که در ادامه با مديريت عاطفي آنان کاهش و يا محو گرديده است .
عموم زنان کارآفرين مورد مطالعه ، در فضاي کسب و کار خود محيطي عاطفي ايجاد کردهاند . اين شيوه سبب شده است که کارکنان از احساس صميميت و محبت و در عين جديت در محيط کار برخوردار باشند . برخوردهاي آنان با کارکنان خود با انتقال احساس مادرانه و خواهرانه توام است . اين سبک از برخورد به عنوان اهرم تقويت کننده روابط درون سازماني عمل مي کند .
موانع محيطي : کارآفرينان مورد مطالعه با موانع محيطي نيز مواجه بوده اند اين موانع متأثر از محيط فرهنگي ، سياسي و اقتصادي ميباشد . موانعي که صرفاً با کوشش فردي آنان قابل رفع نيست بلکه نيازمند اصلاحات و تحولات تدريجي ارزش آفرين در محيط است . به عبارتي نيازمند نوعي فرهنگ سازي است .
نگرش منفي به نقش اجتماعي زن و ارائه تعريفي مشخص از او و محصور نمودن وظايفش در امور خانه داري ، همسر داري و بچه داري ، دلايل اوليه اي است که موجب برخوردها، مخالفت ها و ممانعت هاي حضور اجتماعي زن مي شود . آن هنگام که يک زن در متن اين سنت هاي ريشه اي به کارآفريني دست مي زند ، به طور طبيعي عکس العمل ها شدت بيشتري پيدا مي کند .
کار آفرينان مورد مطالعه در اغلب موارد به ويژه آنها که از نظر موقعيت زماني و مکاني در محدوديت هاي زيادي به سر برده اند و يا در حرفه هائي مغاير با پذيرش عمومي جامعه کارآفرين شدهاند ، فشار زيادي را از سوي محيط خود پذيرا گشته اند و با عکس العمل هاي متعدد در شروع کسب و کار در قالب مضاميني هم چون « زن را چه به اين حرف ها » مواجه بودند .
به گزارش خبرگزاری ایونا ، از جمله ديگر زنان کارآفرين فردي است که در روستائي در استان خراسان توانسته است با ايجاد يک تعاوني و فعاليت هاي اقتصادي از جمله کشاورزي و دامداري ۱۴ روستا را به صورت شبکه به يکديگر وصل و براي ۶۰۰ نفر از زنان روستاهاي مزبور شغل ايجاد نمايد. او نقش اصلي را در سازندگي روستا به خود اختصاص داده به طوريکه براي اتصال برق روستا، اتصال مخابرات ، آسفالت روستا ، تأسيس نانوائي و زمينههاي ديگري در توسعه و عمران روستا اقدام نمود و نسبت به اجراي آنها نيز موفق گرديد.
او علاقمند بود تا روستا را از حالت خاکي خارج سازد و به همين دليل با ادارات مربوطه وارد مذاکره و مکاتبه شد . براي جا انداختن موضوع مجبور شد امضاء هاي اهالي روستا بويژه مالکين را که عموماً مرد بودند ، براي مسئولين جمع کند . به هنگام جمع آوري امضاء ها براي برخي از مردان روستا سخت بود که يک زن به چنين اقدامي دست زده و حتي برخي مطرح مي کردند که «براي ما مرگ بهتر است تا اينکه دنبال امضاء يک زن برويم» ! اما او سعي مي کرد برخوردهاي آنان را برروي خود نياورد و با آنان وارد مذاکره شد و فوايد اين اقدام را براي متقاعد ساختن آنان تشريح مي کرد .
برخي از سازمان ها و موسسات اقتصادي – اجتماعي مرتبط باکسب و کار آنان ، نيز تحت تاثير همين نگرش برخورد مي کردند . اين برخوردها يا به صورت مستقيم و اظهار نظر منفي در مقابل ابتکارها و نوآوريها بروز پيدا مي کند و يا به صورت تاخير در ايجاد و توسعه کسب وکار و عدم ارائه امکانات لازم و برخورد بي تفاوت با موضوع نمايان شده است . براي برخي از مسئولين اين سازمان ها بويژه در شروع بسيار سنگين بود که يک زن به طور مستقل وجدا از چتر حمايتي يک مرد بتواند با ابتکار عمل و خلق ايده نو ، کسب و کار جديدي تأسيس نمايد .
زن کارآفرين ديگري که مديريت يک شرکت تابلوسازي برق را به عهده دارد، يکي از سازندگان تراز اول تابلوهاي توزيع نيرو درايران است. علاوه بر آن تا کنون نسبت به تشکيل چهار شرکت بازرگاني نيز اقدام نموده ، يکبار که با يکي از مديران يکي از دستگاههاي عمومي به منظور انجام عمليات بازاريابي ديدار داشت ، مدير مربوطه با او با لحن بدي برخورد کرد به طوريکه با لفظ «تو» به او گفت « مگر زن هم مي فهمد تابلوي برق چيست » او عنوان مي کند که همواره برخوردهايش آرام بود چون معتقد بود که مي تواند موفقيت خود را ثابت کند .
علاوه بر آن اصولاً قوانين و ضوابطي براي تشويق و حمايت از کارآفرينان وجود ندارد تاکارآفرينان با استفاده از آن بتوانند کسب و کارخود را توسعه بخشند .
بررسي ها نشان مي دهد که زنان کارآفرين مورد مطالعه براي کاهش تأثيرات اين موانع از راههاي مختلفي وارد شده اند از جمله نسبت به جلب اعتماد عمومي ، استفاده از مهارت هاي ارتباطي، رعايت ضوابط و قوانين جاري و توسعه روابط اجتماعي اقدام نموده اند .
آنچه اهميت دارد آن است که کارآفرينان مورد مطالعه عليرغم محدوديتهاي مورد اشاره خلاقانه توانستهاند از سد موانع عبور کنند و مسير کارآفريني خويش را هموارسازند.
فرايند توسعه ظرفيت آنان از چند منظر قابل تأمل است :
نخست آنکه موانع و محدوديتهاي اجتماعي را هرچند که تلخ و ناگوار باشد بهعنوان واقعيتي اجتماعي پنداشتهاند . بههمين دليل انگيزه و همت رفع آنان را ازطريق مدارا و گفتگو و صبر آگاهانه دارند و در اين مسير به تغيير ذهنيتها و نگرشها معتقدند . آنان بهراحتي حاضر نبودهاند با برخوردهاي هيجاني و عصبيت در مقابل مقاومتهاي ديگران «ساختههاي خود را تخريب کنند» چراکه عزم خود را نه تنها براي فعال ماندن که براي توسعه در مسير کارآفريني جزم کردهاند . و در اين راه پشتکار وصف ناشدني داشتهاند . با تکيه بر همين نگرش و ويژگي است که همواره چهرهاي اميدوار و اميدبخش از خود ظاهر ميسازند وخود را نيز براي مقابه با وقايع و حوادث آتي مهيا ميسازند تا از اين طريق قدرت مهار آينده را بهدست آورند.
دومآنکه در مسير توسعه کسب و کار خود صرفاً به نيت کسب منافع شخصي انگيزه حرکت ندارند هرچند ممکن است انگيزه اوليه آنان در ورود به عرصه کارآفريني چنين باشد. آنان همراه با توسعه ايدههاي خلاق خويش ، خود نيز توسعه مييابند و در اين راستا بهتدريج بهعنوان سرمايهاي اجتماعي مطرح ميشوند.به عبارتي نقش مربي و مروج و مولد را در جامعه به خود ميگيرند و با ارتقاء هويت اجتماعي خويش الگو و نمونه در زايش و پويش و پرورش براي همگان ميباشند .
سوم آنکه آهنگ حرکت خويش را نه در بستر حمايتي و اتکا به غير که در ظرف توانمنديها و قابليت هاي خويش تنظيم ميکنند . به همين دليل هيچگاه به بهاي در دسترس نبودن منابع و امکانات متوقف نمي شوند، هر چند که حيات کسب و کارشان تهديد شود . آنان در اين مسير خود ياري و همياري را فرا گرفته و توانسته اند از اين طريق موفقيت خود را اثبات نمايند و در پس آن ديگران را به سوي خويش متوجه سازند و اعتبار حرفه اي در صنعت و صنف خود کسب نمايند . تکثير اين چهره ها اثرات فراواني نه تنها در عرصه اقتصادي که در عرصه اجتماعي و سياسي نيز به جاي مي گذارد .
در همين راستا تجمع آنان در قالب نهادي مدني ضرورت مي يابد و شماري چند از آنان نيز اينک در پي آن هستند که در تحقق اين امر همت گمارند و شبکه زنان کارآفرين را در ايران سامان بخشند و در گام بعد اين پيوند را با ساير کارآفرينان گسترش دهند.
